Η Κατάρα της «Κοντής Μνήμης
Οπαδοί, Δημοσιογράφοι και η Αχαριστία ως Εθνικό Άθλημα
Αν το ελληνικό ποδόσφαιρο ήταν δελτίο στοιχήματος και σου ζητούσαν να προβλέψεις την αντίδραση του Έλληνα οπαδού ή του «οπαδού-δημοσιογράφου» μετά από ένα αποτέλεσμα, η ήττα σου θα ήταν δεδομένη. Ακόμη και «τριπλή» να το έπαιζες (νίκη, ισοπαλία, ήττα), το αποτέλεσμα θα σε διέψευδε. Γιατί; Διότι η λογική στην Ελλάδα δεν ακολουθεί τους κανόνες των πιθανοτήτων, αλλά τους κανόνες μιας ιδιότυπης, συναισθηματικής σχιζοφρένειας.
Με αφορμή την πρόσφατη ήττα του ΠΑΟΚ και την επακόλουθη έκρηξη οργής μιας μερίδας οπαδών, έρχεται στην επιφάνεια ένα διαχρονικό, σχεδόν γονιδιακό πρόβλημα της κοινωνίας μας: η αχαριστία. Όσο κι αν ανατρέξει κανείς στην ιστορία αυτού του τόπου, θα διαπιστώσει ότι ο λαός μας διακρίνεται από μια τρομακτικά κοντή μνήμη, η οποία συχνά συνοδεύεται από μια σκατόψυχη διάθεση να ισοπεδώσει τα πάντα μέσα σε μια στιγμή.
Η Ψυχολογία του «Ωσαννά» και του «Σταύρωσον Αυτόν»
Περιορίζοντας την ανάλυση στα ποδοσφαιρικά –αν και το φαινόμενο επεκτείνεται παντού– δεν χρειάζεται να πάμε πολλά χρόνια πίσω για να βρούμε παραδείγματα που προκαλούν θλίψη. Η ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου είναι ένα νεκροταφείο ευεργετών που λιθοβολήθηκαν από εκείνους που κάποτε τους αποθέωναν.
Το Παράδειγμα της ΑΕΚ και ο Ντούσαν Μπάγεβιτς
Οι οπαδοί της ΑΕΚ βίωσαν την απόλυτη αναγέννηση με τον Ντούσαν Μπάγεβιτς. Ο άνθρωπος αυτός πήρε μια ομάδα από την ανυποληψία και την οδήγησε σε τρία συνεχόμενα πρωταθλήματα, παίζοντας το καλύτερο ποδόσφαιρο που είχε δει η Ελλάδα για δεκαετίες. Κι όμως, όταν αποφάσισε να αλλάξει στρατόπεδο και να πάει στον Ολυμπιακό, η αντίδραση ήταν χυδαία. Ξέχασαν τα πάντα. Τον αντιμετώπισαν ως προδότη, πετώντας του χαρτονομίσματα και υβρίζοντάς τον σκαιότατα, διαγράφοντας με μια μονοκονδυλιά την προσφορά του που άλλαξε το DNA του συλλόγου.
Η Οικογένεια Βαρδινογιάννη και ο Παναθηναϊκός
Ακόμη πιο δυσεξήγητη είναι η περίπτωση του Παναθηναϊκού. Η αχαριστία προς την οικογένεια Βαρδινογιάννη, που αποχώρησε οριστικά το 2011, συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό και ταυτόχρονα θλιβερό να βλέπεις οπαδούς 25 ετών να βρίζουν μια οικογένεια που έχτισε το μεγαλείο του συλλόγου στην Ευρώπη, όταν οι ίδιοι ήταν μόλις 10 χρονών όταν εκείνοι έφυγαν. Μιλάμε για μια διοίκηση που έφερε τον Παναθηναϊκό στους «4» και τους «8» της Ευρώπης επανειλημμένα, που δημιούργησε την Παιανία, που κράτησε το κλαμπ στο υψηλότερο επίπεδο σοβαρότητας. Η «επανάσταση» της πολυμετοχικότητας που τους έδιωξε, οδήγησε την ομάδα σε μια δεκαετή περιδίνηση ανυποληψίας, αλλά η κοντή μνήμη του οπαδού αρνείται να αναγνωρίσει το λάθος.
Ο Σωκράτης Κόκκαλης και ο Ολυμπιακός
Το αποκορύφωμα, ίσως, της αχαριστίας καταγράφηκε στον Πειραιά. Ο Σωκράτης Κόκκαλης, ο άνθρωπος που πήρε τον Ολυμπιακό διαλυμένο και «πέτρινο», του χάρισε 12 πρωταθλήματα και 5 Κύπελλα, χτίζοντας μια αυτοκρατορία που δεν είχε προηγούμενο. Κι όμως, την πρώτη χρονιά που ο Ολυμπιακός έχασε εμφατικά έναν τίτλο, ο Κόκκαλης γιουχαρίστηκε. Ο άνθρωπος που άλλαξε τον χάρτη του ελληνικού ποδοσφαίρου βρέθηκε στο στόχαστρο της ίδιας του της εξέδρας.
Η Περίπτωση του ΠΑΟΚ: Ιβάν Σαββίδης και Ραζβάν Λουτσέσκου
Φτάνουμε στο σήμερα, στην Τούμπα. Εδώ η αχαριστία αγγίζει τα όρια της παράνοιας. Μια μερίδα οπαδών έχει ξεκινήσει μια επιχείρηση αποδόμησης του Ιβάν Σαββίδη και του αρχιτέκτονα των τίτλων, Ραζβάν Λουτσέσκου.
Ζητάνε αλλαγή ιδιοκτησίας και προπονητή, λες και υπάρχουν ουρές επενδυτών έξω από την Τούμπα που περιμένουν να ρίξουν εκατομμύρια, ή λες και υπάρχουν προπονητές στην αγορά που μπορούν να κάνουν με το υπάρχον ρόστερ αυτά που πέτυχε ο Ρουμάνος τεχνικός. Ο Σαββίδης πήρε έναν ΠΑΟΚ πνιγμένο στα χρέη, πλήρωσε μέχρι τελευταίας δεκάρας τις υποχρεώσεις προς το Δημόσιο, έχτισε μια ομάδα που κατέκτησε αήττητο νταμπλ και έκανε τον ΠΑΟΚ ισότιμο διεκδικητή των τίτλων κάθε χρόνο.
Ο Λουτσέσκου, από την πλευρά του, είναι ο προπονητής των επιτυχιών, ο άνθρωπος που ξέρει να παίρνει το 110% από τον κάθε παίκτη. Κι όμως, μετά από μια ήττα, ακούς φωνές για «τέλος εποχής». Δεν βλέπουν το παράδειγμα του Παναθηναϊκού ή της ΑΕΚ που πέρασαν χρόνια στην έρημο μέχρι να ορθοποδήσουν; Εξαιρώ τον Ολυμπιακό, ο οποίος είναι μια κατηγορία μόνος του, καθώς αποτελεί τη μόνη ομάδα στην Ελλάδα που μοιάζει να έχει τον μηχανισμό να αναγεννιέται από τις στάχτες του σχεδόν αυτόματα.
Ο Ρόλος του «Οπαδού-Δημοσιογράφου»
Σε αυτό το τοξικό περιβάλλον, ο ρόλος του δημοσιογράφου-οπαδού είναι καθοριστικός και συχνά καταστροφικός. Υπάρχουν δύο άκρα που εξίσου δεν βοηθούν την κατάσταση:
- Οι «Ισοπεδωτές»: Εκείνοι που με την πρώτη στραβή βγάζουν το «πριόνι» και κόβουν τα πόδια της ομάδας. Αναζητούν εξιλαστήρια θύματα, μηδενίζουν την προσφορά ετών και χαϊδεύουν τα αυτιά του οργισμένου οπαδού για μερικά κλικ ή νούμερα τηλεθέασης.
- Οι «Κόλακες»: Στην άλλη πλευρά, υπάρχουν εκείνοι που «γλείφουν πατόκορφα» ό,τι συμβαίνει στην ΠΑΕ. Ό,τι κι αν κάνει ο Σαββίδης, ό,τι κι αν πει ο Ραζβάν, είναι θέσφατο. Αυτή η τυφλή υποστήριξη είναι εξίσου επικίνδυνη, γιατί εμποδίζει την εποικοδομητική κριτική που είναι απαραίτητη για τη βελτίωση.
Όταν ο δημοσιογράφος γίνεται οπαδός, χάνει την ικανότητα να βλέπει το «δάσος». Το δάσος στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι ο ΠΑΟΚ έχει μεγαλώσει τόσο πολύ, που πλέον οι απαιτήσεις έχουν ξεπεράσει την κοινή λογική.
Η Ιστορική Ρίζα της Αχαριστίας
Γιατί όμως είμαστε έτσι; Γιατί αυτή η σκατοψυχιά; Ίσως γιατί ως λαός έχουμε μάθει να ζούμε στην υπερβολή. Από το «Ευλογημένος» στο «Προδότης» η απόσταση στην Ελλάδα είναι ένα κακό αποτέλεσμα. Η αχαριστία πηγάζει από την έλλειψη παιδείας και την αδυναμία μας να εκτιμήσουμε τη διαδικασία και τη διάρκεια. Θέλουμε το αποτέλεσμα εδώ και τώρα, και αν δεν έρθει, πρέπει κάποιος να «πεθάνει».
Στην περίπτωση του ΠΑΟΚ, το να ζητάς την κεφαλή του Λουτσέσκου ή να αμφισβητείς τον Σαββίδη μετά από όσα έχουν προσφέρει, δεν είναι απλώς ποδοσφαιρική άποψη· είναι έλλειψη αυτοσεβασμού. Είναι σαν να γκρεμίζεις το σπίτι σου επειδή έσταξε το ταβάνι σε μια καταιγίδα.
Η Ανάγκη για Αυτοσυγκράτηση
Αν θέλουμε το ελληνικό ποδόσφαιρο να πάει μπροστά, πρέπει πρώτα να αλλάξει ο οπαδός και ο δημοσιογράφος. Πρέπει να μάθουμε να σεβόμαστε αυτούς που επενδύουν τον χρόνο και το χρήμα τους. Η κριτική είναι απαραίτητη. Η αποδόμηση όμως είναι έγκλημα.
Ο ΠΑΟΚ χρειάζεται τομές, χρειάζεται σοβαρότητα και ίσως μια εσωτερική αναδιοργάνωση. Αλλά πάνω απ’ όλα χρειάζεται τη στήριξη εκείνων που λένε ότι τον αγαπούν. Γιατί αν ο Σαββίδης ή ο Λουτσέσκου αποφασίσουν αύριο να φύγουν, εκείνοι που σήμερα φωνάζουν, θα είναι οι πρώτοι που θα κλαίνε πάνω από τα ερείπια.
Η ιστορία διδάσκει, αλλά μόνο όσους θέλουν να μάθουν. Και δυστυχώς, στην Ελλάδα, προτιμάμε να παραμένουμε αδιάβαστοι, αχάριστοι και «αιώνιοι έφηβοι» που σπάνε τα παιχνίδια τους όταν βαριούνται.